Dhr. P. van Rijswijk

Gemeente West Betuwe > Burger-slachtoffers > Spijk

Achternaam: Rijswijk
Tussenvoegsels: van

Voornamen: Pieter
Voorletters: P
Beroep: pakhuisknecht en later koekenbakker
Geboorteplaats: Heukelum
Geboortedatum: 01-01-1886
Overlijdensplaats:
Overlijdensdatum: 18-03-1945

Begraafplaats: Oude Begraafplaats, Zuiderlingedijk Spijk

Gemeente: West Betuwe
Vak:
Rij:

Nummer: 181

In februari 1945 vond in Spijk een noodlottig voorval plaats waarbij de 58-jarige Pieter van Rijswijk ernstig gewond raakte en korte tijd later overleed. Pieter werd in 1886 in Heukelum geboren en was een zoon van Dirk van Rijswijk (1854–1941) en Aaltje Maat (1854–1940). Zijn ouders woonden in Spijk.
Pieter was een van hun negen kinderen. Van die negen bereikten slechts vijf kinderen de volwassen leeftijd: Jenneke, Jacobus, Jacoba, Pieter en Dirk. Vier kinderen overleden als baby of jong kind.

Op 24 juli 1912 trouwde Pieter in Heukelum met Jannigje Muilenburg (1890–1967), dochter van Willem Muilenburg en Wilhelmina Adriana Creteer. Het echtpaar vestigde zich in Spijk en woonde aan de Spijkse Dijk.

Op 16 februari 1945 reden Jan Hendrik van Aalsburg en een collega over de Spijkse dijk. Van Aalsburg werkte tijdens de oorlog als controleur bij de Nederlandse Zuivelcentrale. Onderweg hoorden zij een vliegtuig. Omdat in die periode vrijwel alleen Duitse auto's op de weg reden, bestond de vrees dat zij vanuit een geallieerd vliegtuig onder vuur zouden worden genomen. Zij besloten daarom hun auto ter hoogte van een dijkhuis aan de kant te zetten en dekking te zoeken. De bewoners van het huis hadden inmiddels ook gemerkt dat er iets aan de hand was. Piet van Rijswijk kwam naar buiten om te kijken wat er gebeurde. Toen hij in de deuropening van zijn woning stond, werd er vanuit het vliegtuig geschoten. Van Rijswijk werd daarbij getroffen en liep ernstige verwondingen op en overleed de volgende dag, 17 februari 1945, aan de gevolgen van de beschieting. Wat een poging was om zich voor mogelijk oorlogsgeweld in veiligheid te brengen, eindigde daarmee in een tragisch ongeluk voor een inwoner die zelf geen deel uitmaakte van de strijd.

De gebeurtenis werd door verschillende mensen waargenomen. Onder hen waren Cornelis van der Giessen en diens zoon Hans, die zich op dat moment in de gereformeerde kerk bevonden. Zij zagen hoe vanuit het vliegtuig werd geschoten en hoe Van Rijswijk daarbij werd getroffen.

De naam van Piet van Rijswijk behoort daarmee tot de oorlogsslachtoffers van Spijk die in de laatste maanden van de bezetting door het oorlogsgeweld werden getroffen. Ook al was de bevrijding inmiddels in zicht, voor Van Rijswijk kwam die te laat.

Er bestaat overigens een verschil tussen de beschikbare bronnen over zijn overlijdensdatum. De lokale oorlogsbron vermeldt dat Pieter op 16 februari 1945 werd beschoten en op 17 februari aan zijn verwondingen overleed. De registratie van zijn graf vermeldt daarentegen 18 maart 1945 als overlijdensdatum. Die afwijking is vooralsnog niet opgehelderd. Omdat de lokale beschrijving het concrete incident uitvoerig beschrijft, ligt 17 februari 1945 als overlijdensdatum voor de hand, maar voor volledige zekerheid zou de burgerlijke overlijdensakte moeten worden geraadpleegd.

Pieter van Rijswijk werd 58 jaar oud. Hij en zijn vrouw Jannigje bleven in Spijk verbonden aan de plek waar zij hun leven hadden opgebouwd. Jannigje overleed in 1967. Beiden liggen begraven op de Oude Begraafplaats aan de Zuiderlingedijk in Spijk.

Pieter van Rijswijk behoort daarmee tot de oorlogsslachtoffers van Spijk die in de laatste maanden van de bezetting door het oorlogsgeweld werden getroffen. Zijn overlijden laat zien hoe ook voor gewone inwoners van de Betuwe het oorlogsgevaar tot aan het einde van de bezetting onverwacht en dichtbij kon komen.

Bronnen: genealogische gegevens betreffende de familie Van Rijswijk; lokale geschiedschrijving over het incident op de Spijkse Dijk; Spijkerschrift nr. 38; grafregistratie Oude Begraafplaats Spijk.