Toelichting Duitse eenheden

Gemeente West Betuwe > Gesneuvelde Duitse militairen

Toelichting op de Duitse eenheden

De afkortingen in de kolom hierboven zijn typische Duitse oorlogsterminologie:

Tr. Teil. – Truppenteil (militair onderdeel / legeronderdeel).
Ersatz Abteilung / Ersatz Bataillon – Reserve- of opleidings-eenheid → veel troepen in september–november 1944 waren deel van deze achterland- of vervangingsstructuren.
Festungs-Infanterie / Festungs-Bataillon – troepen ingezet bij de verdediging van aangegeven sectoren, vaak met vaste stellingen/wachtertaken.
Panzerjäger-Abteilung – anti-pantser-eenheid (tegen tanks).
Flak-Regiment / Flieger-Ersatz-Bataillon – luchtverdediging en luchtmacht-opleidingsonderdelen.

Hieronder per overlijdenslocatie een beknopt maar zo precies mogelijk overzicht van welke Duitse eenheden daar in oktober–november 1944 actief waren, gebaseerd op de Truppenteile van de omgekomen militairen en de bekende Duitse inzet in de sector Maas–Waal na Market Garden.

Beesd

Context: 12 oktober 1944 – luchtaanval op voertuig buiten de bebouwde kom.

Aanwezige / betrokken eenheden:

Luftwaffe-onderdelen, waaronder bouw- en ondersteuningsdetachementen
- o.a. Lw. Bau-Geräte-Zug 12/11-4.A
Waarschijnlijk ook delen van Ersatz- en opleidingsbataljons die in de Betuwe waren ingekwartierd
In deze fase geen zware frontdivisie direct in Beesd zelf; het dorp lag in het Duitse achtergebied van de Waal-stelling

Functie in gebied: logistiek, herstel van infrastructuur, ondersteuning van brug- en stellingbouw.

Geldermalsen

Context: september–november 1944 werd Geldermalsen belangrijk als:

verbindingsknooppunt (spoor en weg)
verzamelpunt voor gewonden (lazaret)
artillerie- en luchtafweerstelling

Aanwezige / betrokken eenheden uit jouw lijst:

Infanterie-Regiment 115
Artillerie-Regiment 397
Panzerjäger-Abteilung 256
Flak-Regiment 38
Gemischte Flak-Abteilung 155 (V)
Festungs-Infanterie-Bataillon 1409

Karakter van de troepen:

Veelal samengestelde of ad-hoc verdedigingseenheden
Grote nadruk op luchtafweer en antitankverdediging
Ondersteuning van Waal- en Linge-overgangen

Onder welke divisies vielen deze eenheden (najaar 1944)

Hieronder staan de belangrijkste Truppenteile uit jouw lijst, met hun hogere verband in oktober–november 1944 (voor zover historisch vaststelbaar).

Infanterie-Regiment 115

Behoorde tot: 15. Infanterie-Division
In 1944 grotendeels vernietigd aan het Oostfront.
Restanten en hergroeperingen werden in West-Europa als versterkingskernen ingezet.

Artillerie-Regiment 397

Behoorde tot: 397. Infanterie-Division
Oorspronkelijk Oostfrontdivisie.
Tegen 1944 vooral rest- en herstelformaties.
Artillerie werd vaak losgekoppeld en in Nederland defensief ingezet.

Panzerjäger-Abteilung 256

Behoorde tot: 256. Volksgrenadier-Division
In september 1944 heropgericht.
Werd in West-Duitsland en Nederland ingezet ter verdediging tegen geallieerde pantserdoorbraken.

Festungs-Infanterie-Bataillon 1409

Geen standaard divisieonderdeel.
Viel onder regionale bevelstructuren binnen:
- Generalkommando LXXXVIII. Armeekorps
Taak: statische verdediging van Waal- en Maasstellingen.

Grenadier-Regiment 745

Onderdeel van: 711. Infanterie-Division
Deze divisie werd in 1944 vanuit Normandië teruggetrokken en ingezet in Nederland.

Grenadier-Regiment 732

Onderdeel van: 712. Infanterie-Division
Deze divisie verdedigde in 1944 delen van Zuid-Holland en de Betuwe.

Flak-Regiment 38

Viel onder Luftwaffe Flak-kommando in Nederland.
Niet divisiegebonden; ingezet rond bruggen, spoorlijnen en knooppunten.

Gemischte Flak-Abteilung 155 (V)

Onderdeel van Luftgau Holland.
Bescherming van logistieke routes en Waalovergangen.

Flieger-Ausbildungs-Bataillon 51

Opleidingsbataljon.
In 1944 vaak als grondtroepen ingezet wegens personeelstekort.

Strategisch bevel in de regio

De sector West-Betuwe viel in oktober 1944 onder:

15. Armee
Binnen Legergroep B (Model)
Operationeel in Nederland na terugtocht uit Frankrijk

Empel (bij ’s-Hertogenbosch)

Context: Zware gevechten eind oktober – begin november 1944 tijdens geallieerde pogingen om de Maas-stelling te doorbreken.

Aanwezige eenheden uit jouw lijst:

Festungs-Infanterie-Bataillon 1409
Grenadier-Regiment 745 / 732
Feld-Ausbildungs-Grenadier-Regiment 619
Marine-Ersatz-Abteilung (personeel ingezet als landtroepen)

Kenmerkend:
Veel van deze troepen waren geen elite-eenheden maar:

heringezette opleidingsbataljons
marine- en Luftwaffe-personeel ingezet als infanterie
oudere of herstelde militairen

Waardenburg

Context: onderdeel van de Duitse verdediging van de Bommelerwaard en Waal-linie.

Aanwezige / betrokken eenheden:

Festungs-Infanterie-Bataillon 1409
Luchtafweeronderdelen (Flak)
Technische pionier-eenheden (bruggenbouw / stellingbouw)
Restanten van artillerieregimenten

Hier werd vooral gewerkt aan:

dijkverdediging
geschutsopstellingen
noodbruggen en versperringen

Strategisch beeld

Na Operatie Market Garden werd de Betuwe een frontgebied tussen:

Britse en Canadese troepen ten zuiden van de Waal en Maas
Duitse verdedigingstroepen in de Betuwe en Bommelerwaard

De Duitse samenstelling in deze regio was opvallend:

relatief weinig volledige divisies
veel samengestelde, versterkte of geïmproviseerde eenheden
inzet van Ersatz-, Festungs- en opleidingsbataljons
aanzienlijke luchtafweer rond spoor- en brugknooppunten