Dhr. F.H. Geurts

Gemeente Culemborg > Burgerslachtoffers

Achternaam: Geurts

Voornamen: Franciscus Hendrikus

Voorletters: F.H.

Beroep: Garagehouder

Geboorteplaats: Culemborg

Geboortedatum: 02-11-1886

Overlijdensplaats:Nijmegen

Overlijdensdatum: 22-02-1944

Begraafplaats: Nog niet bekend

Familie en jeugd

Franciscus Hendrikus Geurts, roepnaam Frans, werd op 2 november 1886 in Culemborg geboren. Hij was een zoon van Hendrikus (Henk) Geurts, geboren in 1859 in Schalkwijk, en Adriana van Rossum, roepnaam Sjaan, die afkomstig was uit Tull en 't Waal.

Henk en Sjaan trouwden in Schalkwijk. Op 10 november 1882 vestigden zij zich in Culemborg, waar Henk aanvankelijk als arbeider werkte. Later trad hij als koetsier in dienst bij de firma Dresselhuys. Het gezin kreeg vijf kinderen:

Franciscus (1883-1884);

Johanna Maria (geboren in 1885);

Franciscus Hendrikus (1886-1944);

Roelof Adrianus (geboren in 1888);

Geertruida Christina (geboren in 1890).

De oudste zoon, Franciscus, overleed al op éénjarige leeftijd. Het gezin verhuisde in de daaropvolgende jaren verschillende keren binnen Culemborg.

Een noodlottig ongeval

In september 1895 begon Henk Geurts een eigen bodedienst. Hij vervoerde met paard en wagen goederen voor klanten, waaronder sigarenfabrikant Dresselhuys. Het bedrijf kwam echter al snel ten einde door een noodlottig ongeval. In juli 1896 sloeg zijn paard op hol. De wagen kantelde en Henk belandde onder de wagen in een sloot. Hij liep daarbij een longontsteking op en overleed enkele dagen later, slechts 37 jaar oud.

Bron foto: John van Antwerpen

Voor zijn vrouw Sjaan en de kinderen betekende zijn overlijden een grote financiële en persoonlijke tegenslag. Sjaan was op dat moment vijf maanden zwanger. Ondanks haar moeilijke omstandigheden probeerde zij de bodedienst voort te zetten, maar dat lukte niet.

Zonder inkomen zag zij zich genoodzaakt twee van haar zoons bij familie onder te brengen. Haar dochters Marie en Trui konden bij haar blijven. Ook moest het gezin opnieuw verhuizen.

Frans was nog geen tien jaar oud toen zijn vader overleed. Na het overlijden van Henk werd hij ondergebracht bij zijn grootvader in Schalkwijk.

Huwelijk en gezin

Op 4 november 1907 trouwde Frans in Culemborg met de 22-jarige Wilhelmina Elisabeth Salari. Het echtpaar kreeg in de daaropvolgende jaren tien kinderen en woonde aan de Prijssestraat 44 in Culemborg.

Uit de CC van 1930

Frans verdiende aanvankelijk de kost als bode. Met paard en wagen vervoerde hij pakjes naar verschillende plaatsen, waaronder Amsterdam.

Achter de sigarenkistenfabriek Imprimator, op het terrein achter het huidige Chinees-Indisch restaurant aan 't Jach, beschikte hij over een schuur en een stuk land. Daar verzamelde hij oud ijzer. De handel daarin leverde hem zoveel op dat hij zich al spoedig als een van de eerste Culemborgers een auto kon veroorloven.

Daarnaast had hij in de Kloosterstraat een ruimte waar hij auto's repareerde.

Pand aan de Kloosterstraat

Een familiefoto omstreeks 1930: linksvoor Bertus, Grada, Cisca, Mien en Lies, linksachter Henk, Cor, moeder, Frans, vader en Jaantje. Gerrit ontbreekt.

Financiële problemen en vertrek naar Nijmegen

In het midden van de jaren twintig raakte Frans in financiële moeilijkheden. Hij werd failliet verklaard.

Begin jaren dertig leerde hij een andere vrouw kennen. In 1933 verliet hij zijn gezin en vertrok naar Nijmegen. Zijn jongste kind was toen zeven jaar oud.

In Nijmegen begon hij opnieuw een handel in oud ijzer. Aan de Lange Hezelstraat 96, nabij de Waalkade, beschikte hij over een schuur met omliggend terrein. Zijn bedrijf liep goed en bood werk aan vier personeelsleden. Ook zijn zoon Frans assisteerde hem regelmatig.

Zijn laatst bekende woonadres in Nijmegen was de Dr. Jan Berendsstraat 2. Zijn werkplaats bevond zich aan het einde van die straat, op nummer 116.

Frans woonde op een gegeven moment op kamers bij Jacobus Hermsen aan de Kanaalstraat. Hij had toen werk aangenomen in de buurt van het station.

Het grote bombardement op Nijmegen van 22 februari 1944 (foto: www.oorlogsdodennijmegen.nl)

Omgekomen bij het bombardement op Nijmegen

Op 22 februari 1944 werd Nijmegen getroffen door een zwaar Amerikaans bombardement dat niet de beoogde militaire doelen, maar grote delen van de binnenstad trof. Het bombardement veroorzaakte een enorme verwoesting en kostte honderden mensen het leven.

Frans Geurts was die dag aan het werk in Nijmegen. Hij kwam bij het bombardement om het leven, evenals drie van zijn vier personeelsleden.

Eén personeelslid overleefde de aanval. Deze man, een oud-militair, wist zich in veiligheid te brengen door in een gietijzeren badkuip in een tuin te duiken. Daardoor werd hij niet geraakt door de rondvliegende splinters.

Het bombardement van 22 februari 1944 kostte in totaal 771 mensen het leven.

Met de dood van Frans kwam een tragisch einde aan een leven dat al vroeg door verlies en tegenslag was getekend.

Klik hier voor een aflevering van Andere tijden over dit bombardement.

De familie na het overlijden van Frans

Ook in de familiegeschiedenis van Frans speelde het verdriet om zijn vertrek een grote rol. Zijn moeder, Adriana (Sjaan) van Rossum, had haar zoon zien vertrekken en maakte later mee dat hij bij het bombardement in Nijmegen om het leven kwam.

In 1920 was haar dochter Geertruida Christina, roepnaam Trui, getrouwd met Jan van Hillo. Sjaan trok bij hen in, maar verhuisde omstreeks 1921 naar het Oude Mannen- en Vrouwenhuis aan de Lange Havendijk in Culemborg.

Volgens de familiekroniek heeft Sjaan haar tien kleinkinderen uit het gezin van Frans nooit meer mogen zien. In totaal kreeg zij 39 kleinkinderen.

De familiegeschiedenis van Frans Geurts laat daarmee niet alleen zien hoe een Culemborgse ondernemer zijn weg zocht in moeilijke economische omstandigheden, maar ook hoe persoonlijke tegenslagen en de gevolgen van de Tweede Wereldoorlog diep ingrepen in het leven van een familie.

Zijn vijf zonen Henk, Gerrit, Cor, Frans en Bertus opende in 1934 een garage aan de Rijksstraatweg in Culemborg, op de plaats waar nu Garage De Waal staat. Naast dit pand verrezen ook twee woonhuizen voor de familie, waarvan het huis hierboven nog bijna in de oorspronkelijke staat is.

Advertentie in de CC van dec. 1942

Zoon Frans werd uit dit familiebedrijf gezet en startte in 1937 in Beusichem, in de oude brandweerkazerne (Huidige restaurant De Buren) aan de Markt, een garage. Hierna begon hij midden 1940 in de Dahliastraat een autohandel. Zijn zoon Otto verplaatste dit bedrijf later naar het industrieterrein Pavijen en paste de naam van het garagebedrijf aan: GECU bv (=Geurts Culemborg). Inmiddels is de derde generatie daar nu actief in de persoon van Frans Geurts.

In 1946 kwam er een verdere breuk in het gezin: Henk trad ook uit de firma en begon een garage aan de Lanxmeerseweg. Dit pand lag tegenover het huidige Shell-benzinestation op de plaats waar nu de ALDI is gehuisvest.

Met dank aan o.a. mevr. E. Valkonet-Geurts en L. de Meijer

Aanvullende familie-informatie is ontleend aan de familiekroniek Sjaan en Henk Geurts, waarin de levensgeschiedenis van de ouders van Frans wordt beschreven.