Mevr. J.M. Pin

Gemeente Culemborg > Burgerslachtoffers

Achternaam: Pin
Voornamen: Johanna Maria
Voorletters: J.M.
Beroep: Buffetjuffrouw
Geboorteplaats: Culemborg
Geboortedatum: 17-11-1918
Overlijdensplaats: Nijmegen
Overlijdensdatum: 22-02-1944
Begraafplaats: Nog niet bekend

Een Culemborgs meisje aan de Oosterwal

Johanna Maria Pin, die in haar familie en omgeving Annie werd genoemd, werd op 17 november 1918 in Culemborg geboren. Zij was de dochter van Jacobus Johannes Pin, van beroep sigarenmaker, en Alida van de Watering, die afkomstig was uit Schiedam.

Het gezin Pin woonde aan de noordzijde van de Oosterwal, op huisnummer 3. Daar groeide Annie op met haar broers en zus.

Het gezin telde vijf kinderen:

Johannes, geboren in 1912, overleden in 1975;
Dirk, geboren in 1915, overleden in 1943;
Johanna Maria ‘Annie’, geboren in 1918, overleden in 1944;
Alida, geboren in 1921, overleden in 2008;
Jacobus, geboren in 1923, overleden in 1925.

Annie was dus het middelste kind van het gezin.

De familie Pin maakte deel uit van het Culemborgse arbeidersmilieu. Haar vader was sigarenmaker, een beroep dat in Culemborg in die jaren veel voorkwam. De familie woonde aan de Oosterwal, een straat die in die tijd een heel ander aanzien had dan tegenwoordig.

Een jeugd met verlies

Toen Annie ongeveer elf jaar oud was, overleed haar moeder Alida van de Watering. Zij stierf in 1929. Voor Annie en haar broers en zus betekende dit dat het gezin al op jonge leeftijd zonder moeder verder moest.

Ook haar jongste broer Jacobus bleef maar kort in leven. Hij werd in 1923 geboren en overleed al in 1925.

Een ander verlies volgde later. Haar broer Dirk Pin, geboren in 1915, was meubelmaker. Hij overleed in 1943, slechts een jaar voordat Annie zelf zou omkomen. Daarmee verloor het gezin in een relatief korte periode meerdere familieleden.

Over Annie's eigen jeugd is helaas weinig persoonlijke informatie bewaard gebleven. We weten hoe ze eruit ziet, maar niet waar zij precies naar school ging of welke dromen zij voor haar toekomst had. Maar uit haar latere beroep blijkt dat zij zelfstandig haar weg in het leven probeerde te vinden.

Het gezin valt uiteen

In de jaren dertig veranderde de situatie van het gezin ingrijpend.

Haar oudere broer Johannes was al in 1933 uit Culemborg vertrokken en verhuisde naar Leerdam. Haar zus Alida zou later naar Schiedam-Overschie vertrekken.

In 1938 kwam vader Jacobus Johannes Pin in aanraking met justitie. Het jaar daarop veranderde ook Annie van woonplaats. Begin 1939 vertrok zij uit Culemborg naar Rotterdam. Daarmee verliet zij de stad waar zij was geboren en haar jeugd had doorgebracht. Annie was toen twintig jaar oud.

Van Culemborg naar Rotterdam

Waarom Annie precies naar Rotterdam vertrok en waar zij daar woonde en werkte, is nog niet volledig bekend. Wel staat vast dat zij daar haar leven verder voortzette en uiteindelijk werkzaam werd in de horeca. Dat past bij haar latere beroep: buffetjuffrouw.

Rotterdam was in die jaren een grote haven- en industriestad. Het moet voor een jonge vrouw uit Culemborg een enorme verandering zijn geweest om daar te gaan wonen. Maar ook Rotterdam bleef niet buiten de oorlog. De stad had in mei 1940 al het zware Duitse bombardement meegemaakt en gedurende de oorlog werd het dagelijks leven steeds sterker door de bezetting bepaald.

Annie bleef er enkele jaren.

Op weg naar Nijmegen

Op 21 januari 1944 maakte Annie opnieuw een grote verandering in haar leven. Ze verhuisde vanuit Rotterdam naar Nijmegen en schreef zich in op het adres Van Oldenbarneveldstraat 55. Daar kreeg ze werk als buffetjuffrouw/serveerster in het station van Nijmegen. Volgens de Nijmeegse registratie werkte zij in de wachtkamer van de derde klasse.

Het is opvallend dat Annie slechts één maand in Nijmegen woonde.

Ze was 25 jaar oud, ongehuwd en had een nieuwe baan gevonden. Waarschijnlijk moet ze met de verhuizing naar Nijmegen hebben gehoopt op een nieuwe toekomst.

Die toekomst zou er niet komen.

Het grote bombardement op Nijmegen van 22 februari 1944 (foto: www.oorlogsdodennijmegen.nl)

22 februari 1944

Op dinsdag 22 februari 1944 veranderde Nijmegen in korte tijd in een plaats van dood en verwoesting.

Amerikaanse bommenwerpers wierpen zware bommen af boven de stad. Het stationsgebied was een van de plaatsen die werden getroffen.

De huidige Nijmeegse slachtofferregistratie benadrukt dat het bombardement niet eenvoudig als een vergissing moet worden omschreven. Door sterk verslechterende weersomstandigheden konden de oorspronkelijke doelen in Duitsland niet worden bereikt. Het stationsgebied van Nijmegen werd vervolgens als zogenoemd ‘target of opportunity’ aangevallen. Het station en het spoorwegemplacement waren belangrijke doelen.

Juist daar werkte Annie.

Volgens de registratie van Oorlogsdoden Nijmegen bevond zij zich die middag in de wachtkamer van de tweede klasse. Ze ging aan tafel zitten om iets te eten. Op dat moment sloeg het bombardement toe. Annie Pin kwam om het leven in het station van Nijmegen. Ze was pas 25 jaar oud.

Een maand in Nijmegen

Misschien is dat wel het meest aangrijpende aan het verhaal van Annie Pin.

Op 21 januari 1944 was zij vanuit Rotterdam naar Nijmegen verhuisd. Ze had een nieuw adres, een nieuwe baan en waarschijnlijk nieuwe plannen voor haar leven.

Precies een maand later was ze dood.

Haar leven had zich afgespeeld tussen verschillende Nederlandse steden: Culemborg, Rotterdam en uiteindelijk Nijmegen. Van het meisje dat aan de Oosterwal opgroeide, was zij een jonge zelfstandige vrouw geworden die als buffetjuffrouw haar eigen bestaan had opgebouwd. Maar de oorlog maakte daar op 22 februari 1944 abrupt een einde aan.

Het bombardement

Het bombardement van 22 februari 1944 was een van de zwaarste bombardementen die Nederland tijdens de oorlog troffen. Ook op en rond het station vielen veel slachtoffers. Het waren niet alleen inwoners van Nijmegen, maar ook reizigers, voorbijgangers en mensen die op hun werk waren. Annie behoorde tot die laatste groep. Het totaal aantal burgerslachtoffers van dit bombardement bedroeg 771.

Zij was geen militair en was niet betrokken bij het verzet. Ze was een jonge vrouw die haar werk deed in het stationsrestaurant. Juist daarom is haar verhaal belangrijk. Achter de grote aantallen slachtoffers gaat het leven van afzonderlijke mensen schuil. Annie Pin was één van hen.

Een Culemborgs oorlogsslachtoffer

Hoewel Annie haar laatste jaren buiten Culemborg doorbracht, hoort zij nadrukkelijk bij de geschiedenis van de stad. Ze werd in Culemborg geboren, groeide er op en woonde er haar jeugd met haar ouders, broers en zus aan de Oosterwal.

Haar levensverhaal laat zien hoe de oorlog mensen uit hun vertrouwde omgeving kon wegtrekken. Annie verliet Culemborg, woonde enkele jaren in Rotterdam en verhuisde uiteindelijk naar Nijmegen. Daar vond ze werk en begon ze opnieuw.

Slechts vier weken later was haar leven voorbij.

Bronnen

Eigen onderzoek en genealogische gegevens.

Oorlogsslachtoffers West-Betuwe, dossier Johanna Maria Pin.

Oorlogsdoden Nijmegen 1940-1945, dossier J.M. Pin.

Oorlogsdoden Nijmegen, gebeurtenis ‘Station N.S. – 22 februari 1944’.

Online-Begraafplaatsen, registratie Culemborg 0879.

Mijn-Genea, genealogische gegevens betreffende Dirk Johannes Pin.

Frank Eliëns, Geraakt in het hart – Nijmegen 22 februari 1944.

Bart Janssen, De pijn die blijft.

Joost Rosendaal, Nijmegen '44.