Crash Spitfire bij Ophemert okt. 1944

Gemeente West Betuwe > Gecrashte geallieerde vliegtuig

De crash van Spitfire van Derek Wilkins bij Ophemert

29 oktober 1944

In de middag van 29 oktober 1944 vloog Flight Lieutenant Derek Charles Wilkins met zijn Supermarine Spitfire PR.XI boven Nederland. Wilkins was vlieger bij het No. 4 Squadron van de Royal Air Force, een eenheid die was gespecialiseerd in fotoverkenning. Zijn opdracht was niet om Duitse vliegtuigen aan te vallen, maar om vanuit de lucht foto's te maken van gebieden die van belang waren voor de geallieerde legers.

Zijn vliegtuig was de Spitfire PR.XI met serienummer PL953. De machine was nog maar kort bij het squadron in gebruik: op 19 oktober 1944 was PL953 aan No. 4 Squadron toegevoegd.

Tijdens de vlucht kwam Wilkins in moeilijkheden. Volgens het Nederlandse verliesregister werd zijn Spitfire omstreeks 15.59 uur door Duits luchtafweergeschut getroffen. Hij slaagde er vervolgens in het beschadigde toestel aan de grond te zetten. De Spitfire maakte een noodlanding bij Ophemert, in de Betuwe.

Over de directe oorzaak van de noodlanding bestaat enige onzekerheid. In de SGLO-gegevens wordt gesproken over een toestel dat door luchtafweergeschut was neergeschoten. De gedetailleerde registratie van Spitfire PL953 vermeldt echter als oorzaak dat de motor uitviel, waarna Wilkins een noodlanding maakte in de omgeving van Tilburg (?). Het is daarom niet uitgesloten dat de motorproblemen het gevolg waren van de Flakbeschieting.

Wat wel vaststaat, is dat Wilkins de noodlanding overleefde. Hij kwam echter niet meer terug bij zijn squadron. De Britse vlieger werd door de Duitsers gevangen genomen en op 29 november 1944 werd hij geregistreerd als krijgsgevangene in Stalag Luft 3, Sagan. Later werd hij overgebracht naar Stalag IIIA, Luckenwalde.

Van gevechtspiloot naar arts

Het verhaal van Derek Wilkins eindigde echter niet bij de noodlanding in de Betuwe. Integendeel: zijn verdere levensloop is opmerkelijk.

Wilkins was al vóór de oorlog bij de RAF betrokken. Zijn RAF-servicenummer was 101007. In 1941 werd hij als Pilot Officer aangesteld bij de RAF Volunteer Reserve.

Na zijn krijgsgevangenschap zette hij zijn leven voort in dienst van de Britse krijgsmacht. Hij werd arts. Dat blijkt onder meer uit een vermelding in de London Gazette uit 1960, waarin Flight Lieutenant D. C. Wilkins, M.B., Ch.B., M.R.C.S., L.R.C.P., D.Obst.R.C.O.G. (101007) wordt genoemd. De combinatie van zijn volledige naam en zijn unieke RAF-servicenummer vormt een directe verbinding met de piloot van PL953.

Wilkins bleef dus na de oorlog militair actief. Later maakte hij carrière bij het Royal Army Medical Corps (RAMC) en de Territorial Army. Uiteindelijk bereikte hij de rang van Colonel, met de lokale rang van Brigadier.

In 1982 werd zijn bijzondere militaire loopbaan bekroond met een hoge Britse onderscheiding. In de London Gazette staat:

Colonel (Local Brigadier) Derek Charles Wilkins, T.D., late Royal Army Medical Corps, Territorial Army

Hij werd benoemd tot Commander of the Order of the British Empire (CBE).

Persoonlijke informatie

Derek Wilkins (bron Francis Ropert op Ancestry)

Derek Charles Wilkins werd geboren op 16 februari 1922 in Lewisham als zoon van Margaret Lucy Simpson (*1890) en Charles Reginald Wilkins (1878-1945). Hij had ook nog een zus Mary S (1926-2019).
Hij trouwde op 12 april 1944 in Ipswitch met Barbara Mary Charles (1921-1997).

Derek Charles Wilkins overleed op 9 maart 2012 in Soberton, op 90-jarige leeftijd.

Een leven na de oorlog

Het is bijzonder om te bedenken dat de jonge RAF-vlieger die op 29 oktober 1944 boven de Betuwe zijn Spitfire moest verlaten, na de oorlog een geheel andere rol binnen de Britse krijgsmacht kreeg.

Op die oktoberdag was hij fotoverkenner. Zijn taak bestond uit het verzamelen van informatie vanuit de lucht, vaak onder gevaarlijke omstandigheden. Toen zijn Spitfire bij Ophemert verloren ging, werd hij krijgsgevangen. Toch keerde hij na de oorlog terug naar Groot-Brittannië en bouwde daar een lange carrière op als arts en militair.

Zijn naam is daardoor verbonden met twee heel verschillende hoofdstukken uit de Britse militaire geschiedenis: eerst als RAF-vlieger tijdens de Tweede Wereldoorlog en later als vooraanstaand militair arts.

Voor de inwoners van Ophemert was zijn naam in oktober 1944 waarschijnlijk nauwelijks bekend. Zij zagen vooral een beschadigde Spitfire die uit de lucht kwam en een Britse vlieger die door de Duitsers werd meegenomen. Achter die gebeurtenis ging echter een jonge man schuil die de oorlog zou overleven en daarna nog tientallen jaren in dienst van zijn land zou blijven.

De noodlanding bij Ophemert was daarmee niet het einde van het verhaal van Derek Wilkins, maar slechts één dramatische episode uit een lang en bijzonder leven.

Gegevens:

Datum: 29 oktober 1944

Plaats: Ophemert

Vliegtuig: Supermarine Spitfire PR.XI

Serienummer: PL953

Eenheid: No. 4 Squadron RAF

Basis: Deurne, Antwerpen (B.70)

Taak: fotoverkenning

Piloot: Flight Lieutenant Derek Charles Wilkins
Geboortedatum/plaats: 16 februari 1922 in Lewisham

RAF-servicenummer: 101007

Lot: krijgsgevangen

SGLO-verliesnummer: T4592

Bronnen

Stichting Geschiedschrijving Luchtvaart (SGLO), Verliesregister 1939-1945, T4592.

Shores & Thomas, 2nd Tactical Air Force July 1944–January 1945, p. 333.

Luftgau-rapport KU-3272.

London Gazette, 1941 en 1960, voor de militaire loopbaan van Derek Charles Wilkins en RAF-servicenummer 101007.

London Gazette, 1982, voor zijn benoeming tot CBE.

Airhistory.org.uk, historische registratie van Supermarine Spitfire PL953.