Crash Focke-Wulf juli 1943 bij Kapel-Avezaath
Gemeente Buren > Gecrashte Duitse vliegtuigen
Een tweede Duitse Fw 190 op 30 juli 1943
Duitse jager maakt noodlanding bij Kapel-Avezaath
Op 30 juli 1943 speelde zich boven het Rivierengebied een reeks luchtgevechten af tussen Duitse en geallieerde vliegtuigen. Opmerkelijk genoeg gingen die dag niet één, maar twee Focke-Wulf Fw 190's van dezelfde Duitse eenheid in de omgeving van de Betuwe verloren.
Naast de Fw 190 van Unteroffizier Olaf Finis bij Herwijnen werd ook een tweede Fw 190 van de 10. Staffel van Jagdgeschwader 2 (10./JG 2) beschadigd.
Het ging om een Focke-Wulf Fw 190 A-4, Werknummer 5664, met de code 'Gelbe 14'.
Getroffen door vijandelijk vuur
De vlucht vond plaats op 30 juli 1943 en staat in de Duitse administratie geregistreerd als een Feindflug, een operationele vlucht tegen de vijand.
Omstreeks 11.30 uur werd het toestel door vijandelijk vuur getroffen. De schade was gelukkig beperkt: het vliegtuig werd voor ongeveer 10 procent beschadigd.
De vlieger wist zijn beschadigde Focke-Wulf veilig aan de grond te zetten. Hij maakte een buiklanding bij Kapel-Avezaath, ten westen van Tiel.
In tegenstelling tot de Fw 190 van Olaf Finis, die eerder die ochtend bij Herwijnen zwaar beschadigd raakte en waarbij de piloot gewond werd, bleef de vlieger van deze Fw 190 ongedeerd. De Duitse verliesregistratie vermeldt zijn lot eenvoudig als SAFE.
Wie was de vlieger?
Een opmerkelijk verschil met het verlies van Finis is dat in de beschikbare registratie van dit toestel geen naam van de vlieger wordt vermeld.
We weten daardoor wel dat de Fw 190 A-4 tot 10./JG 2 behoorde, maar niet met zekerheid wie op 30 juli 1943 de cockpit bezette. Ook de identiteit van het geallieerde toestel dat de Focke-Wulf beschadigde, is niet vastgesteld. De Duitse administratie vermeldt slechts Feindbeschuss, vijandelijk vuur.
Het is daarom niet verantwoord om zonder aanvullend bewijs een bepaalde Duitse of geallieerde vlieger aan deze gebeurtenis te koppelen.
Twee Fw 190's, één dag
Juist de combinatie met de andere Duitse crash van die dag maakt deze gebeurtenis bijzonder.
Op 30 juli 1943 werd de Fw 190 A-5 van Uffz. Olaf Finis, Werknummer 1182, bij Herwijnen door vijandelijk vuur getroffen. Finis raakte gewond en moest een buiklanding maken.
En slechts korte tijd later, omstreeks 11.30 uur, maakte een tweede Fw 190 van dezelfde Staffel eveneens een buiklanding. Dit toestel, Werknummer 5664, kwam neer bij Kapel-Avezaath, ten westen van Tiel.
De omstandigheden waren vergelijkbaar: beide Duitse jagers werden door vijandelijk vuur beschadigd en beide piloten wisten hun toestel aan de grond te zetten. Het verschil in afloop was echter groot. De Fw 190 van Finis werd voor 75 procent beschadigd en de vlieger raakte gewond. De Fw 190 bij Kapel-Avezaath liep slechts 10 procent schade op en de vlieger bleef ongedeerd.
Een Duitse jager boven de Betuwe
Kapel-Avezaath lag midden in het Rivierengebied, ten westen van Tiel. In 1943 was dit gebied nog ver verwijderd van het grondfront, maar in de lucht was de oorlog voortdurend aanwezig.
De geallieerde luchtmacht voerde steeds vaker operaties uit boven Nederland. Duitse jachtvliegtuigen probeerden deze toestellen te onderscheppen, terwijl de geallieerden op hun beurt Duitse jagers aanvielen.
De gebeurtenissen van 30 juli 1943 laten zien hoe gemakkelijk een luchtgevecht zich boven het Nederlandse landschap kon afspelen. Een Duitse Fw 190 kon binnen enkele minuten van een operationele jachtvlucht veranderen in een beschadigd vliegtuig dat gedwongen was ergens in de Betuwe een noodlanding te maken.
De gegevens:
Datum: 30 juli 1943
Tijd: circa 11.30 uur
Plaats: Kapel-Avezaath, ten westen van Tiel
Vliegtuig: Focke-Wulf Fw 190 A-4
Werknummer: 5664
Code: Gelbe 14
Eenheid: 10./JG 2
Luchtmacht: Luftwaffe
Oorzaak: vijandelijk vuur
Schade: 10%
Piloot: naam vooralsnog onbekend
Lot piloot: SAFE – ongedeerd
Een klein stukje luchtoorlog
Er is van deze gebeurtenis weinig spectaculairs overgeleverd. Geen naam van de vlieger, geen bekend gevechtsverslag en geen dramatische afloop.
Toch is juist deze kleine gebeurtenis het bewaren waard. De Duitse registratie vertelt ons dat op 30 juli 1943, midden op de dag, een Focke-Wulf Fw 190 na een gevecht boven de Betuwe beschadigd bij Kapel-Avezaath neerkwam. De vlieger overleefde het en het toestel liep slechts beperkte schade op.
Meer dan tachtig jaar later herinnert alleen de historische documentatie nog aan de noodlanding van de 'Gelbe 14'. Maar dankzij die documenten kunnen we het verhaal opnieuw vertellen.