Spitfire nabij Buurmalsen 1945
Gemeente Buren > Gecrashte geallieerde vliegtuigen
Crash Supermarine Spitfire TB836 (LZ-) bij Buurmalsen, 20 april 1945
Supermarine Spitfire LF.XVIe (‘TE311_-_4D-V’_(33196457814)-Alan Wilson)
Op 20 april 1945, slechts twee weken voor het einde van de Tweede Wereldoorlog in Europa, maakte een Supermarine Spitfire van de Royal Air Force een noodlanding tussen Culemborgen Buurmalsen, in de Gelderse Betuwe. De piloot, Flight Lieutenant Frank Lewis, was op een duikbombardementsmissie toen zijn toestel werd geraakt door Duits luchtafweergeschut. Hij wist op tijd te springen en overleefde de oorlog.
Het Toestel
Type: Supermarine Spitfire LF.XVI
Type: Supermarine Spitfire LF.XVI
- Serienummer: TB836
Squadron: No. 66 Squadron RAF
Code: LZ- (laatste letter onbekend)
Motor: Packard Merlin 266 (in licentie gebouwde Rolls-Royce Merlin)
Basis: Twente (B.106)
De Vlucht
Op 20 april 1945 om 15:25 uur steeg Flight Lieutenant Lewis op vanaf vliegveld Twente voor een gewapende verkenning. Zijn missie was het duikbombarderen van een brug, vermoedelijk een spoorweg- of wegbrug, in het kader van de geallieerde opmars in de nadagen van de oorlog.
Op 20 april 1945 om 15:25 uur steeg Flight Lieutenant Lewis op vanaf vliegveld Twente voor een gewapende verkenning. Zijn missie was het duikbombarderen van een brug, vermoedelijk een spoorweg- of wegbrug, in het kader van de geallieerde opmars in de nadagen van de oorlog.
Neergeschoten
Om 16:20 uur, boven de Betuwe, werd de Spitfire geraakt door Duits luchtafweergeschut (flak) in de omgeving van de Rijksstraatweg tussen Culemborg en Buurmalsen. Het toestel raakte zwaar beschadigd.
Om 16:20 uur, boven de Betuwe, werd de Spitfire geraakt door Duits luchtafweergeschut (flak) in de omgeving van de Rijksstraatweg tussen Culemborg en Buurmalsen. Het toestel raakte zwaar beschadigd.
De Piloot
Naam: Frank Lewis
Naam: Frank Lewis
Rang: Flight Lieutenant
Functie: Piloot
Flight Lieutenant Frank Lewis overleefde de oorlog en leefde tot 2005.
De ontsnapping
Frank Lewis raakte in moeilijkheden toen hij zijn hoogte verloor. De cockpitkap van zijn Spitfire zat aanvankelijk vast, waardoor hij het toestel niet kon omdraaien om er veilig uit te springen. Uiteindelijk wist hij de kap te openen en sprong hij met zijn parachute uit het vliegtuig.
Het was een hachelijke ontsnapping: hij miste nipt het staartvlak van zijn eigen toestel. Lewis landde in een boom en werd kort daarna, naar eigen zeggen, opgepikt door oprukkende Canadese troepen. Drie dagen later keerde hij terug bij zijn squadron.
Frank Lewis raakte in moeilijkheden toen hij zijn hoogte verloor. De cockpitkap van zijn Spitfire zat aanvankelijk vast, waardoor hij het toestel niet kon omdraaien om er veilig uit te springen. Uiteindelijk wist hij de kap te openen en sprong hij met zijn parachute uit het vliegtuig.
Het was een hachelijke ontsnapping: hij miste nipt het staartvlak van zijn eigen toestel. Lewis landde in een boom en werd kort daarna, naar eigen zeggen, opgepikt door oprukkende Canadese troepen. Drie dagen later keerde hij terug bij zijn squadron.
Geldermalsen en de omliggende West-Betuwe waren op 20 april 1945 nog bezet gebied. De frontlijn lag op dat moment een stuk oostelijker. Pas op 4 mei (en officieel 5 mei) gaven de Duitsers in West-Nederland zich over, en de Canadezen trokken pas in de dagen daarna de West-Betuwe binnen. Dat er op 20 april Canadese soldaten in Geldermalsen een piloot konden oppikken, is dus fysiek onmogelijk.
Er zijn historisch gezien twee scenario's die verklaren waarom die Britse tekst deze fout maakt:
- Het toestel werd geraakt bij Geldermalsen, maar Lewis sprong pas later: Een Spitfire die op operationele snelheid (al gauw 500+ km/u) wordt geraakt en hoogte verliest terwijl de piloot worstelt met een hachelijk vastzittende cockpitkap, legt in een paar minuten tijd kilometers af. Als Lewis na zijn worsteling pas ten zuiden van de Waal (dus richting Noord-Brabant) uit zijn toestel is gesprongen, landde hij in bevrijd gebied. Daar waren de Canadezen inderdaad gestationeerd. Engelse historici die niet bekend zijn met de lokale topografie van de Betuwe schrijven dan vaak op: "Geraakt bij Geldermalsen, neergekomen en opgepikt door Canadezen", zonder te beseffen dat daar een onwrikbare frontlinie tussen lag.
- De "Canadezen" waren in werkelijkheid het Nederlandse verzet: Als hij wél ten noorden van de Waal (in bezet Geldermalsen/Culemborg) in een boom is geland, kán hij onmogelijk direct door Canadezen zijn meegenomen. Dan is hij door lokale Betuwse verzetsmensen uit die boom gehaald en via een zogeheten line-crosser (bijvoorbeeldvia de Biesbosch) in recordtempo naar bevrijd gebied gesmokkeld. Omdat hij al na drie dagen terug was bij zijn squadron, is de kans groot dat hij óf direct in bevrijd gebied landde, óf dat de ondergrondse een extreem snelle vluchtroute over de rivier klaar had liggen.over de Waal bij Tiel of
Voor een buitenlandse auteur is de nuance tussen "het Nederlandse verzet dat de piloot over de linie hielp" en "de Canadezen die hem aan de andere kant van de linie opvingen" in de loop der jaren vaak vervaagd tot: hij werd opgepikt door de Canadezen.
No. 66 Squadron RAF, ook wel bekend als 'Clickety-Click', was een van de meest ervaren Spitfire-squadrons van de RAF. Het squadron speelde een prominente rol in de Slag om Engeland en maakte later deel uit van de 2nd Tactical Air Force, die de geallieerde opmars in Noordwest-Europa ondersteunde. In de laatste maanden van de oorlog vloog het squadron vanuit vliegveld Twente en voerde het vooral gewapende verkenningen uit boven Duitsland. Het squadron werd op 30 april 1945, slechts tien dagen na de crash van Lewis, ontbonden.