Crash Typhoon dec 1944
Gemeente Culemborg > Gecrashte geallieerde vliegtuigen
De crash van de Oudejaars-Typhoon op 31 december 1944
brengt ons direct bij een van de meest dramatische luchtaanvallen op Culemborgs
grondgebied. Achter het serienummer R8321 gaat een indrukwekkend verhaal schuil
dat perfect past binnen de kaders van de West-Betuwe.
De archieven van No. 146 Wing RAF geven de missie, de
locatie én het lot van de piloot zeer nauwkeurig prijs:
De missie: Aanval op de spoorbrug van Culemborg
Op de ochtend van Oudejaarsdag 1944 steeg een grote formatie
Hawker Typhoons op vanaf vliegbasis B.70 (Antwerpen-Deurne). Onderdeel hiervan
waren acht toestellen van het No. 197 Squadron en Typhoons van het No.
193 (Brazilian) Squadron.
Hun specifieke doelwit die ochtend was de strategisch
cruciale spoorbrug over de Lek bij Culemborg. De geallieerden wilden
deze vitale transportader absoluut blokkeren om de Duitse troepenaanvoer te
stikken. De Typhoons doken die ochtend omstreeks 09:45 uur door het
wolkendek en wierpen in totaal 32 zware 1000-ponder bommen af op de brug. De
bovenrand van de spoorbrug raakte hierbij zwaar beschadigd, waardoor er in de
rest van de oorlog nog maar één trein tegelijk overheen kon rijden.
De crash en de piloot: Squadron Leader Allan H. Smith
De spoorbrug werd echter zwaar verdedigd door mobiele en
vaste batterijen Duits luchtafweergeschut (FLAK). Tijdens de felle aanval in
duikvlucht werd de Typhoon Mk.IB (R8321, rompcode OV-A) vol getroffen door de
FLAK.
Het toestel werd niet gevlogen door een beginnende piloot,
maar door de absolute bevelhebber van het squadron zelf: Squadron Leader
Allan Henderson Smith, een Nieuw-Zeelander in dienst van de RNZAF,
service number NZ411947.
- Het incident: Smith was een zeer ervaren rot; dit was zijn 418e operationele missie. Toen zijn Typhoon door de granaten werd opengereten en onbestuurbaar werd, was hij te laag om nog te kunnen springen met zijn parachute.
- De locatie: Smith slaagde erin het brandende toestel vlak bij de spoorbrug (binnen de gemeentegrenzen van Culemborg) in de uiterwaarden of een nabijgelegen weiland neer te zetten in een spectaculaire buiklanding. Het toestel was volledig vernield.
- Zijn lot: Wonder boven wonder overleefde Squadron Leader Smith deze klap. Hij raakte weliswaar gewond, maar werd direct door de Duitse bewakingstroepen van de brug uit het wrak gehaald en krijgsgevangen gemaakt (Prisoner of War= POW). Hij bracht de laatste maanden van de oorlog door in het krijgsgevangenenkamp Stalag VII-A in Moosburg (Duitsland). Hij overleefde de oorlog, werd onderscheiden met het Distinguished Flying Cross (DFC) met Bar, en overleed pas in 2004 op 83-jarige leeftijd in Nieuw-Zeeland.